Prvi utisak iz Amana su saobraćajne gužve, prodoran zvuk sirena iz taksi vozila koja se svaki čas nepozvano zaustavljaju, nudeći prevoz, dok šetate uređenim šetalištima, odakle se pruža pogled na brežuljke sa mnoštvom kuća izgrađenih od belog kamena. 

Smešten između pustinje i plodne doline, poseban zbog sudara arhitektonskog kontrasta starog i novog, glavni grad Hašemitske kraljevine Jordan slovi i kao “beli grad Levanta”. Prema tamošnjem zakonu, svaka nova zgrada ili kuća mora da bude sagrađena od lokalnog belog kamena. Položaj grada karakterišu okolne planine, a budući da se nalazi na visoravni, koju još nazivaju „kapijom grada”, Aman je kao i Rim, u početku, bio izgrađen na sedam brda. Danas se prostire na čak devetnaest brežuljaka, organizovanih u dvadeset sedam okruga, kojima upravlja opština Veliki Aman, na čelu sa gradonačelnikom, a najvažnija područja nazvana su upravo po tim brdima. 

“Beograd Levanta”, baš kao i moj rodni grad Beograd, kroz svoju dugu istoriju, trpeo je razaranja zbog brojnih sukoba. S populacijom od četiri miliona stanovnika, Aman je danas najveći grad u regionu Levanta i proglašen je jednim od najboljih gradova Bliskog istoka, po ekološkim, ekonomskim i socijalno-kulturnim parametrima. Ovaj biblijski, a danas posve moderan kosmopolitski grad, s poslovnim četvrtima i tržnim centrima, kroz istoriju je menjao svoje nazive. Najraniji dokazi o naseljavanju Amana nalaze se u neolitskom lokalitetu Ain Gazal. Spominje se pod nazivom Rabat Amon (termin Rabat označava glavni grad), kada ga je Kralj David u jedanaestom veku pre nove ere porobio, da bi grad, kako kažu, povratio nezavisnost pod vlašću Solomona. U rimskom i potonjem starogrčkom periodu, ovaj grad je bio regionalni centar oblasti Filadelfija (po kojoj je poneo ime Filadelfija), što na starogrčkom jeziku označava bratsku ljubav, da bi konačno nazvan Aman tokom islamskog perioda. Tokom ranog i srednjeg islamskog perioda bio je centar sirijskog okruga Balka, da bi nakon toga bio napušten, sve do kraja devetnaestog veka kada je Osmansko carstvo na njegovom prostoru počelo da naseljava izbeglice. Aman je mnogo puta bio na meti osvajača do 1921. godine, kada kralj Abdulah Prvi osniva emiratsku državu Transjordan sa prestonicom u Amanu (od 1950. godine zove se Hašemitska Kraljevina Jordan).

U duhu arapske kulture, fotografije njegovog sina kralja Abdulaha Drugog videćete u službenim prostorijama, aerodromima, izlozima radnji, na bilbordima... Plavooki Abdulah Drugi u svetu je poznat i zbog svoje supruge kraljice Ranije, koja slovi za jednu od najlepših žena na svetu. Interesantno je da je njegova majka Britanka, te da se školovao u Engleskoj i Americi. Jordan je jedna od malobrojnih država na Bliskom Istoku koja je u poslednjim decenijama “prošla” bez sukoba, što i ne čudi, s obzirom na to da se tradicionalno smatra saveznikom Amerike i Zapada i bliskim prijateljem sunitskih monarhija zalivskih arapskih zemalja. Imajući u vidu da je politika uvek u bliskoj vezi sa ekonomijom, ne iznenađuje ni podatak da je jordanski dinar trenutno “jači” i od dolara i od evra (jedan jordanski dinar, skraćeno JOD vredi 1,4 dolara odnosno 1,3 evra). A kako danas meštani Amana žive, reći će vam oni sami, zato što će vas neretko zaustaviti na ulici, da vas pitaju “odakle dolazite”, nudeći vam potpuno besplatno svoje usluge vodiča. Predusretljivi i gostoljubivi meštani jordanske prestonice smatraju da je čast pokazati svoju zemlju strancima koji su prešli dug put, jer ih zanima njihova kultura. Dok vam sa posebnim entuzijazmom pokazuju lepote svog grada, saznaćete da vodu plaćaju skuplje nego struju, kao i da postoje kanisteri na vrhu stambenih zgrada koji služe za  sakupljanje vode namenjene za kupanje i pranje sudova. Saznaćete da je Aman danas dom brojnim izbeglicama iz Palestine, Libije, Iraka i Sirije, jer kako se zaoštravala situacija u regionu poslednjih godina, tako je i stanovništvo Amana bivalo sve šarolikije. 

Zapadni deo prestonice Jordana karakterišu moderne stambene i poslovne četvrti u kojima svoje regionalne kancelarije imaju brojne međunarodne korporacije. Većina turističkih atrakcija i arheoloških lokaliteta nalazi se u istočnom delu Amana gde je stari deo grada, poznat pod nazivom Al-Balad. Jedno od pravila gradnje u belom gradu nalaže da su zgrade u užem gradskom jezgru “ograničene” na četiri sprata, sa balkonima na svakom spratu, osim prizemlja koje može da ima prednje i zadnje dvorište. Pažnju su mi privukli ulični prodavci koji prodaju suvenire, antikvitete, odeću, nakit, kao i novac iz svih krajeva sveta. Cenkanje prilikom kupovine se podrazumeva. Na ulici se prodaje i domaća kafa koja se kuva u džezvi na užarenom pesku, salep i sok od šećerne trske, koji okrepljuje i nije toliko sladak, za razliku od crnog čaja koga Jordanci mnogo konzumiraju i koga, po mom ukusu, previše slade. Ukoliko ogladnite dok šetate ulicama starog grada, na svakom uglu ćete naići na neki, na prvi pogled, neugledan restorančić, gde savetujem da obavezno svratite, jer se tamo najbolje jede, cene su povoljne, a i higijena je na zavidnom nivou. Cena obroka u ovim restoranima se kreće od tri do pet jordanskih dinara, i za taj  iznos se dobija pristojan obrok (na primer, šavurma i piće). Hrana je veoma začinjena, za doručak uglavnom jedu falafel i humus, uz dodatak salate, sira i hleba koji podseća na palačinke, dok se ostali obroci pretežno sastoje od piletine, ribe, pirinča, raznih salata... Obavezno probajte njihovo tradicionalno jelo mansaf! Imajte u vidu da se alkohol služi samo na određenim mestima i prodaje u specijalizovanim prodavnicama pića. Uz obrok se najčešće piju gazirana pića ili sveže ceđeni sokovi, od kojih se meni posebno svidela limunada sa mentom. Ako vam “padne šećer” dok hodate uzbrdo-nizbrdo ulicama Amana, predlažem da se zasladite kunefima, uz tradicionalnu arapsku kafu, koja se, za razlike od naše domaće, razlikuje samo po začinu (kardamon) koji dodaju u nju prilikom kuvanja.

Ako pitate Jordance, šta treba da vidite u Amanu, verovatno će vas uputiti u obilazak čuvene Dugine ulice, koja je posebno popularna noću zbog mnogobrojnih kafea i restorana, ili, pak, u moderne tržne centre. Ulica Vakalat (“Ulica agencija”) je pešačka transverzala u kojoj se nalazi veliki broj radnji sa inostranim brendovima odeće. Sliku grada kao konzervativne prestonice menjaju brojni noćni klubovi i muzički barovi u kojima se služi alkohol. Sve vrednije što treba da vidite u Amanu nalazi se u starom delu grada, a jedna od atrakcija je rimski amfiteatar. Smatra se da je izgrađen u drugom veku, za vreme vladavine Marka Aurelija, a na njegovim strmim, ali dobro očuvanim tribinama, bilo je moguće prisustvo čak šest stotina hiljada ljudi. Jedan deo amfiteatra je restauriran i danas se koristi za sportska i kulturna dešavanja. 

Na najvišem gradskom brdu iznad amfiteatra nalazi se čuvena tvrđava (Citadela ili Jabal al-Qal'a ), odakle se pruža jedna od najlepših panorama glavnog grada Jordana. Ako želite lepe fotografije za vaš Instagram profil, budite spremni da se penjete uzbrdo ili zaustavite taksi. Najstarije građevine na tvrđavi su iz rimskog perioda, a najveća je Herkulov hram iz drugog veka, teške, masivne strukture, podignut u čast imperatora Marka Aurelija. Do njega su iz podnožja, kažu, vodile monumentalne stepenice od kojih, nažalost, ništa nije preostalo. Dva ogromna korintska stuba su ostaci Herkulovog svetilišta koje je, u rimskoj Filadelfiji, imalo četiri korintska stuba. U neposrednoj blizini Herkulovog hrama nalazi se Arheološki muzej Jordana ispred koga iz zemlje viri predimenzionirana mermerna šaka sa samo tri prsta. Arheolozi veruju da je šaka bila deo trinaest metara viskog Herkulovog džinovskog kipa, najvećeg u celom Rimskom carstvu. Citadela je opasana sa 1700 metara dugim zidinama, unutar koje se nalaze i ostaci vizantijske crkve iz šestog veka, kao i kompleks Al Kasr koji je služio kao gradska rezidencija guvernera u vreme dinastije Omejada.

U Amanu je podignut veliki broj džamija, a najimpozantnija je Abu Derviš, prepoznatljiva po crno-beloj boji i arhitektonskom stilu jedinstvenom za Jordan. U Amanu živi i manjinska hrišćanska zajednica koja ima svoje predstavnike u parlamentu Jordana. Jedan od njih je bio moj domaćin Atef Kavar, diplomac beogradskog Građevinskog fakulteta, koji srpski jezik nije zaboravio, jer dane provedene u Beogradu pamti samo po lepom i dobrom.

Jordan je bezbedna država i ukoliko odlučite da putujete sami, kao i autorka ovog teksta, biće dovoljno da budete pristojno obučene i da se ne obazirete na sirene taksista. Aman se smatra jednim od najliberalnijih i zapadnjačkijih gradova u arapskom svetu, ali se i dalje poštuju šerijatska i beduinska tradicija. Imajte u vidu da se smatra nepristojnim javno ispoljavanje nežnosti između partnera, kao i da javno konzumirate hranu u vreme meseca posta (Ramazan). 

Do ovog grada ćete najpovoljnije stići niskobudžetnim letom iz Budimpešte, a za posetu Amanu su dovoljna tri dana, kako biste obišli sve značajne gradske atrakcije i napravili izlet do gradića Mdaba, planine Nebo i spustili se do Mrtvog mora, te otišli do dobro očuvanog antičkog grada Džeraša. 

Ukoliko sam vas ovim tekstom zainteresovala, najbolje vreme za posetu su proleće ili jesen, jer zime umeju da budu kišovite i vetrovite, a leta previše topla.